Er gaat bijna geen dag voorbij zonder dat Donald Trump in het nieuws komt. Zijn financiële ‘hit’ van de zomer waren de stablecoins, een cryptocurrency waarvan hij zegt dat hij betrouwbaar is, waarop hij wil vertrouwen en waarvoor hij op maat gemaakte regels heeft bedacht. De miljardairs in de sector die zijn herverkiezing hebben gefinancierd zijn in extase en de “cryptopresident” gaat vrolijk verder met profiteren. Je krijgt alleen waar je voor betaalt.
180-graden draai
De matamorfe aanstellerij van Donald Trump kan het voor de hand liggende niet verhullen: de Verenigde Staten kampen met een dubbel tekort, een handelstekort en een begrotingstekort, evenals een belabberde staatsschuld, die hij snel op anderen afschuift met behulp van een beproefde methode. Terwijl hij er bij de Federal Reserve (FED ) op aandringt om de rente te verlagen en de door hemzelf benoemde voorzitter Jerome Powellbedreigt, heeft hij besloten om te vertrouwen op cryptocurrencies, waarvan de Verenigde Staten ’s werelds grootste emittent is, om hem uit zijn sleur te helpen. Voor de niet-ingewijden: dit zijn digitale activa, vastgelegd in een register (de blockchain) dat onschendbaar zou zijn en dat kan worden gebruikt om activa op te slaan of betalingen en transacties te doen, snel en gratis, buiten de traditionele kanalen van banken of grote organisaties zoals Visa of MasterCard om. Hier moet aan worden toegevoegd dat ze, net als bitcoin, hun paradepaardje, tot nu toe vooral werden gezien als een speculatieve zeepbel, een soort gokspel met achtbaanfluctuaties, en zelfs als een toevluchtsoord voor oplichters. Tijdens zijn eerste ambtstermijn stond Donald Trump vijandig tegenover cryptocurrencies – een “zwendel” en een bedreiging voor de dollar, zei hij toen. Vier jaar later heeft hij een draai van 180 graden gemaakt. “Digitale activa zijn de toekomst, ze zullen onze grote natie lichtjaren vooruitstuwen ten opzichte van China en Europa. Het is goed voor het land en het is goed voor de dollar”, ‘corrigeerde’ hij, zonder erbij te zeggen dat het ook goed voor hem is. Hij slaat twee vliegen in één klap: hij doet iets terug voor de digitale tycoons die hem steunden in zijn herverkiezingsstrijd en aan wie hij beloofde om van de Verenigde Staten “de cryptocurrency-hoofdstad van de wereld” te maken, maar tegelijkertijd zorgt hij voor zijn persoonlijke rekening, die dankzij crypto-investeringen een hoge vlucht heeft genomen. Als we Forbes mogen geloven, vormen ze nu meer dan de helft van zijn fortuin, dat wordt geschat op 5,5 miljard dollar. Een riskante en explosieve mix van privébelangen en publieke macht, om nog maar te zwijgen van een ongekende belangenverstrengeling. Zelfs als de Amerikaanse grondwet het formeel niet verbiedt, hoe kun je anders het feit beschrijven dat je namens de staat financiële producten reguleert die je zelf uitgeeft, met name via het World Liberty Financial-platform dat verbonden is met zijn hele familie, waarvan hij de bezieler is en dat zelfs contracten tekent met buitenlandse fondsen? Voorde Democratische senator Elizabeth Warren is dit “openlijke corruptie”.
Geniale daad
Zijn cryptocurrencies nog steeds verwarrend en slecht begrepen door het grote publiek? Worden ze slecht gebruikt en zijn ze gevoelig voor fraude en schandalen? Zijn ze, net als bitcoin, te volatiel om als betaalmiddel of rekeneenheid te worden gebruikt? Maakt niet uit, de president gaat zonder problemen door met zijn plan, waarbij crypto’s onder zijn impuls recordhoogtes bereiken. Zijn “dodelijke wapen” heet stablecoins, cryptoassets die de belangrijkste kritiekpunten die hierboven zijn beschreven wegnemen door ondersteund te worden door echte activa. Voorlopig is 99% geïndexeerd aan de dollar en Amerikaanse schatkistpapier, met een vaste wisselkoers van één op één. In principe is de veiligheid van de fondsen dus gegarandeerd en zijn ze snel beschikbaar op de blockchain, zonder tussenpersonen. Toen Trump deze zomer de zogenaamde “Genius Act” tekende, eiste hij bovendien dat emittenten het equivalent in dollars of schatkistpapier in reserve houden voor elke uitgegeven stablecoin. Op deze manier, als iedereen zijn werk doet, zijn gebruikers beschermd tegen een mogelijke massale uitverkoop en ineenstorting van het systeem. Niet twee vliegen in één klap, zoals hierboven vermeld, maar drie vliegen in één klap: de institutionalisering van stablecoins als internationaal betaalmiddel zou nog een ander, meer ondergronds doel nastreven, als onderdeel van een bredere economische strategie, namelijk de reputatie van de dollar als hegemoniale munt herstellen en indirect de Amerikaanse overheidsschuld financieren. Wanneer particuliere bedrijven zoals Tether en Circle, de twee giganten van de sector, wereldwijd stablecoins uitgeven, verzamelen ze dollars in ruil voor hun tokens, die vervolgens meestal worden geïnvesteerd in Amerikaanse staatsobligaties of een equivalent daarvan. Op deze manier circuleert de greenback zonder dat er ambassades, troepen of banken nodig zijn, in een markt die volgens sectorspecialisten in de komende drie jaar zal vertienvoudigen onder de nieuwe Amerikaanse regelgeving. Het is daarom een activaklasse om in de gaten te houden. Ook voor commerciële giganten als Amazon, Meta, Walmart en Booking , die ervan dromen om Visa, Mastercard en de banken te omzeilen, of door de laatste drie, die te maken krijgen met potentiële nieuwe concurrenten. Bankiers zouden geld op deposito’s kunnen zien migreren naar stablecoins, ook al kunnen ze in theorie geen rente genereren. “Ik weet niet waarom iemand stablecoins zou willen gebruiken in plaats van alleen maar betalingen,” zegt de voorzitter van JP Morgan, “maar het feit is dat ze echt zijn, dus we gaan ons ermee bemoeien om ze te begrijpen en te beheersen.” Het was waarschijnlijk de hoogste tijd dat Europa en zijn Centrale Bank ook betrokken raakten en de opkomst van goed gereguleerde stablecoins in euro’s ondersteunden.
Meester in verstoring
In elk geval zijn de steunbetuigingen van Donald Trump voor crypto’s vermenigvuldigd, binnen een 100% privaat en neoliberaal kader, aangezien hij, in tegenstelling tot wat er in Europa gebeurt, de Amerikaanse centrale bank (FED) verboden heeft om ze uit te geven. Ook al zijn stablecoins tot op zekere hoogte verbonden met traditionele financiën door de effecten waar ze door gedekt worden, toch kunnen alleen private entiteiten digitale activa initiëren en beheren in de Verenigde Staten, zonder federale inmenging. De president heeft ook een strategische reserve van 200.000 bitcoins gecreëerd, bestaande uit activa die door de rechtbank in beslag zijn genomen – een bevestiging dat er niets gemakkelijk is aan crypto’s – ze worden daar voor onbepaalde tijd opgeslagen. Maar wat aan de andere kant van de Atlantische Oceaan misschien wel de grootste opschudding heeft veroorzaakt in deze “digitale financiële revolutie made in Trump” is dat hij de weg heeft vrijgemaakt voor de integratie van cryptocurrencies, bitcoin en andere alternatieve activa zoals private equity, in het beheer van het emblematische pensioenspaarplan van 90 miljoen Amerikanen uit de middenklasse, dat over het algemeen is gebaseerd op “verstandige” beleggingen in aandelen en obligaties. Dit laatste zal veranderen in een financiële proeftuin, met potentieel hogere rendementen maar ook grotere risico’s, crashes en rechtszaken. Waar brengt de meester van de wanorde en chaos ons heen, tussen futuristische (of opportunistische) visie en persoonlijke verrijking? We zien duidelijk het doel: deze voorheen obscure cryptocurrencies een centraal element van het financiële landschap maken en hun ontwikkeling versnellen. Zal dit beleggen weer groot maken, zullen transacties echt sneller en goedkoper worden via de blockchain, zal het de Verenigde Staten de voorsprong geven die Trump aankondigt? Of hebben we alle ingrediënten voor de volgende subprime-achtige wereldwijde financiële crisis, zoals sommige economen vrezen?
De toekomst in de verleden tijd
Academische experts vonden de nieuwe wet in elk geval al te laks op het vlak van consumentenbescherming en beperkingen voor emitterende bedrijven. Paul De Grauwe, professor aan de London School of Economics, verwijst in De Morgen naar de lessen van de economische geschiedenis en vreest voor een herhaling. De wereld is veranderd, maar mensen en hun relatie met geld niet.“De Amerikaanse regering dringt aan op vrij bankieren, en dat doet me meer denken aan het verleden dan aan de toekomst,” zegt hij. “In de 19e eeuw konden particuliere banken in de Verenigde Staten hun eigen dollars uitgeven in ruil voor goud of zilver, met de belofte dat klanten ze weer konden omzetten in dezelfde hoeveelheid edelmetaal. Maar fraude, oplichting en faillissementen waren aan de orde van de dag en mensen die in paniek waren geraakt of waren opgelicht, verloren een groot deel van hun vermogen. Er waren regelmatig bankencrises en de economie raakte in een recessie. Om een einde te maken aan deze ellende richtten we een centrale bank op, de Federal Reserve, waar we vandaag de dag vanaf proberen te komen. De Genius Act vereist dat emittenten evenveel effecten aanhouden als ze stablecoins in omloop brengen, maar als iedereen zijn eigen munt kan lanceren, wie gaat dan de integriteit en transparantie van deze nieuwe bankiers waarborgen, hoe gaan we controleren dat ze hun verplichtingen nakomen zonder vals te spelen, gezien de miljoenen beoordelingen die zijn vastgelegd op de digitale grootboeken die blockchains zijn en met een overheid die zowel rechter als rechter is wiens algemene filosofie is om koste wat het kost te dereguleren? We kunnen waarschijnlijk verwachten dat er een paar mazen in de controles zullen zitten, dus het risico dat we weer in de 19e eeuw belanden, met chronische financiële crises, lijkt me heel reëel.”