Sinds de gezondheidscrisis heeft de muziekindustrie ingrijpende veranderingen ondergaan. De muziekindustrie werd lange tijd vooral gezien als een artistiek gebied, maar is nu een sector aan het worden waarin economische overwegingen steeds meer gewicht in de schaal leggen. Hoewel sommigen deze commodificatie betreuren, is het niettemin een realiteit, versneld door recente omwentelingen, vooral die veroorzaakt door de Covid-19 pandemie.
De crisis in de platenindustrie, die ruim voor 2020 begon, had de sector al gedwongen om zijn bedrijfsmodel te herzien. De opkomst van piraterij in de jaren 2000, in combinatie met de dalende verkoop van fysieke media, had de sector verzwakt. Als reactie hierop richtte de muziekindustrie zich op digitale technologie. Streamingplatforms zoals Spotify, Apple Music en Deezer hebben het werk overgenomen, met één opmerkelijke paradox: de opkomst van streaming ging gepaard met een onverwachte terugkeer van vinyl, dat evenzeer een verzamelobject als een luistermiddel is geworden.
Ondanks deze ontwikkelingen blijven de inkomsten van artiesten uit streaming erg laag. Om dit te compenseren zijn velen overgestapt op concerten, die een belangrijke bron van inkomsten zijn geworden dankzij de kaartverkoop en merchandising. Deze dynamiek is echter wreed verstoord door opeenvolgende beperkingen, wat heeft geleid tot het annuleren van tournees en het ondermijnen van een toch al kwetsbaar model.
Het is tegen deze achtergrond dat een oude trend een spectaculaire opleving heeft gekend: de verkoop van muziekcatalogi. Een aantal bekende artiesten, waaronder die met een solide financiële basis, hebben hun auteursrechten of opnamerechten verkocht aan labels of investeringsfondsen. Bob Dylan, Bruce Springsteen, Sting, David Bowie, Paul Simon en Tina Turner hebben hun catalogi verkocht aan historische labels zoals Sony, Warner en BMG. Anderen, zoals Elton John en Beyoncé, hebben gekozen voor gespecialiseerde structuren zoals Hipgnosis Songs Fund, opgericht door een voormalige manager van Guns N’ Roses.
Sommige contracten zijn voor recordbedragen. De Franse DJ David Guetta verkocht bijvoorbeeld zijn hele oeuvre, inclusief toekomstige creaties, voor ongeveer 100 miljoen dollar. Voor investeerders vertegenwoordigen deze “gouden hits ” betrouwbare, hoogrenderende activa die worden beschouwd als relatief ongevoelig voor economische ups en downs.
Aan de andere kant kiezen sommige artiesten ervoor om de controle over hun muzikale erfgoed terug te krijgen. Paul McCartney heeft een lange strijd gevoerd om de rechten op liedjes van de Beatles terug te krijgen, die in de loop der jaren door ongunstige contracten verloren zijn gegaan. Taylor Swift van haar kant zag de rechten van haar eerste zes albums zonder haar toestemming verkocht worden. Gesteund door haar fans en een ervaren juridisch team koos ze voor een radicale strategie: het opnieuw opnemen van deze albums in hun geheel onder de naam“Taylor’s Versions“, gedistribueerd via haar nieuwe platenlabel Universal. De operatie bleek een succes, zowel artistiek als commercieel.
Zowel artistiek als commercieel.
Tussen strategieën van doorverkoop en het verlangen om zich iets opnieuw toe te eigenen, illustreert de muziekindustrie vandaag de spanningen tussen kunst en kapitaal. Het is een sector waarin liedjes, veel meer dan kunstwerken, verhandelbare activa worden.
Coverfoto Franse DJ David Guetta © DR/Shutterstock.com