Het huis van de toekomst bestaat al, en het is helemaal niet futuristisch. Het profiteert weliswaar van technologische vooruitgang waar we dertig jaar geleden ongelovig om zouden hebben geglimlacht, en die ontwikkeling is nog lang niet ten einde, maar het houdt bovenal rekening met de financiële en ecologische eisen waarmee we worden geconfronteerd, en is eerder pragmatisch en flexibel dan opzichtig en flamboyant.
Men had de neiging om het huis van de toekomst te idealiseren vanuit een modernistisch, technologisch en digitaal en robotisch, een beetje zoals het huis dat Jacques Tati in 1958 voor die tijd bedacht in “Mon Oncle”, een visionair meesterwerk in de stijl van Chaplin dat het jaar daarop de Oscar voor beste buitenlandse film won. Innovaties, of zelfs gadgets, die ons leven vergemakkelijken, zijn er en zullen er nog steeds zijn – overigens in meer of mindere mate nuttig en noodzakelijk –, maar in werkelijkheid zijn het meer pragmatische dringende behoeften die de toon aangeven en de sector de afgelopen jaren radicaal hebben veranderd: het leven in een razend tempo of juist de terugkeer naar rust en de natuur, de inflatie, het gebrek aan ruimte, de nieuwe gezinsstructuren, de wettelijke vereisten en ecologische beperkingen, de kosten van grond en onroerend goed. De tijden veranderen razendsnel. Het personage van Tati, de onnavolgbare Monsieur Hulot, excentriek en niet aangepast aan de moderne wereld, zou ongetwijfeld zijn pijp inslikken als hij hoorde dat een huis tegenwoordig zijn eigen energie opwekt, een auto elektrisch oplaadt en zich verwarmt met buitenlucht. Om nog maar te zwijgen van de zelfreinigende oppervlakken, ruiten en tegels, het kokend of bruisend water dat rechtstreeks uit de kraan komt, de ventilatie die CO₂, vochtigheid en vluchtige verontreinigende stoffen in de lucht meet en automatisch in werking treedt, of de douchetoiletten, die het midden houden tussen het klassieke toilet en het bidet, die je reinigen met een ingebouwde waterstraal, waardoor je geen rollen toiletpapier meer nodig hebt.
Veerkrachtig huis
We laten ons graag meeslepen door dit soort eigenaardigheden, of door huishoudrobots – of zelfs drones – waarvan ons wordt beloofd dat ze binnenkort alles voor ons zullen doen, maar in werkelijkheid is dat niet wat het gemiddelde huis van morgen, gezien de realiteit van vandaag, zal kenmerken. We leven in een tijdperk waarin efficiëntie belangrijker is dan spektakel, eenvoud belangrijker dan extravagantie, en duurzaamheid belangrijker dan verspilling. „Elke vierkante meter is een luxe”, schreef een collega, met als sleutelwoorden wendbaarheid en flexibiliteit, wat hij het „elastische huis” noemt. Om ons nog steeds een eigen „home sweet home“ te kunnen veroorloven, gezien de huidige isolatienormen en budgetten, maar ook vanwege onderhoud en tijdsbesteding, bouwen we kleiner, compacter en sneller, tot en met het gebruik van in de fabriek vervaardigde modulaire constructies, die binnen acht weken worden geleverd en in één dag worden gemonteerd. Voor wie hiertoe gedwongen is of zich hiertoe in staat voelt, bestaan er zelfs uiterst efficiënte systemen met in elkaar te klikken bouwblokken waarmee men het gebouw zelf kan opbouwen, compleet geleverd met handleiding, gids, video, online ondersteuning en een bouwcoach om het project zo goed mogelijk te begeleiden.
Ademhaling
Binnen wordt er ruimte gewonnen met steeds meer multifunctionele ruimtes: de keuken gaat esthetisch op in de eetkamer, ook al moeten de voorraadkast en de technische voorzieningen daardoor naar een meer onopvallende plek worden verplaatst, een zithoek die verandert in een wegklapbare thuiswerkplek, zonder dat er een ouderwets bureau nodig is, en dezelfde tafel die dienst doet als werkblad, speelplek en eettafel, afhankelijk van het moment van de dag. In nieuwbouwprojecten komt het voor dat er geen kelder of zolder meer is waar onnodige spullen zich opstapelen, en maakt men gebruik van op maat gemaakte meubels om hoekjes te vermijden en de ruimte optimaal te benutten. Een teken des tijds: de tv staat niet meer in het middelpunt van de aandacht; die richt zich nu eerder naar buiten, naar de tuin en het natuurlijke licht, waarbij de sociale band voorop staat. Het huis zelf kan voortaan in de loop van de tijd en in functie van het leven van de bewoners mee evolueren: uitbreidingen die kunnen worden gepland naargelang de gezinsgroei, of juist de mogelijkheid om het huis later op te splitsen in onafhankelijke ruimtes, waardoor men kan anticiperen op het vertrek van de kinderen en een eventueel toekomstig huurinkomen. De bouw van morgen, al vandaag, in lijn met nieuwe technologieën, waterdicht, passief en biologisch geventileerd, is bovenal functioneel, comfortabel, licht en rustgevend om in te wonen; het wordt gezien als een adempauze in ons hectische leven.
Door Christian Carette