De rentetarieven zijn waarschijnlijk het belangrijkste financiële gegeven in onze samenleving. Ze hebben invloed op het leven van zowel burgers als bedrijven, maar ook op het functioneren van staten. Maar hoe wordt het niveau ervan bepaald?
“DeEuropese Centrale Bank(ECB) heeft haar beleidsrente met 0,25 % verlaagd…” Een bericht dat we in twee jaar tijd al acht keer hebben gehoord. Waar gaat het hier eigenlijk om? Er zijn drie beleidsrentes, waarvan we bijna uitsluitend die onthouden die wordt aangeduid als “de depositofaciliteit”, in de volksmond ook wel “de basisrente” genoemd. Dit is inderdaad veruit de belangrijkste, omdat de centrale bank hiermee haar “monetair beleid” voert, dat wil zeggen dat ze hiermeede economie beïnvloedt.
Korte termijn: van de ECB naar het depositoboek
De depositofaciliteit verwijst naar de mogelijkheid voor commerciële banken om hun overtollige liquiditeiten bij deECB te storten. Met een rente van 2% sinds juni levert deze depositofaciliteit veel minder op dan twee jaar geleden, toen de rente nog 4% bedroeg. Destijds was het de bedoelingde inflatiete bestrijden doorde economie af te remmen. En om dat te doen, werden de banken aangemoedigd om hun geld bij de centrale bank te stallen in plaats vankrediette verstrekken.Vandaag moet men daarentegen een trage economie ondersteunen door debankenaan te moedigen op zoek te gaan naar een aantrekkelijker rendement… in het verstrekken vankredieten.
Deze beslissingen vallen onder het zogenaamde monetaire beleid, waarbij de ECB tot taak heeft deinflatie onder controle te houden. Dat is nu gelukt, want de inflatie is teruggebracht tot ongeveer 2%. Het monetaire beleid van de Amerikaanse centrale bank, de Fed, bleef tot half september heel anders, omdat de inflatie maar niet wilde dalen terwijl de Amerikaanse economie nog steeds sterk was.
Op lange termijn: een zeer democratisch tarief
Door het niveau van haarbeleidsrente vast te stellen, bepaalt een centrale bank dekorte rentein de economie, met name het rendement dat commerciële banken bieden op spaarrekeningen; beide zijn nauw met elkaar verbonden. Maar door haar basisrente te wijzigen, geeft zij ook een signaal af aan alle economische actoren. Zodat de daling vande korte rentevaak doorwerkt inde lange rente. Dit zijn veruit de belangrijkste:hypotheekrente, rente opbedrijfskredieten,rendementop obligaties, enz.
Dat is echter niet automatisch het geval. Het bewijs: deEuropese langetermijnrentestijgt juist sinds begin 2024. Om verschillende redenen, waaronder het inflatieniveau, weigeren beleggers blijkbaar dat het rendement op obligaties daalt. Weigeren? Ja, zij zijn het die beslissen! Hoezo? De belangrijkste maatstaf voorde langetermijnrenteis wereldwijd het rendement op tienjarige staatsobligaties. Dit wordt berekend op basis van de koers van deze obligatie, die net als bijaandelen afhankelijk is vanaan-enverkopen. Het is dus demarkt, dat wil zeggen debeleggers, die delangetermijnrente bepaalt, en niet deECBof enige andere autoriteit (met uitzondering van de uitzonderlijke periode na Covid). Democratie en transparantie…
Foto op de omslag: © DR