Net als Banksy’s “Love is in the Air” graffiti, omvat het collectieve digitale erfgoed archieven met onder andere beelden en menselijke prestaties.
Door Karolien Haese
Digitale activa verwijzen naar alle activa en rechten die een persoon bezit in gedematerialiseerde vorm, d.w.z. zonder tastbare fysieke drager. Dit concept omvat zeer uiteenlopende elementen zoals financiële rechten, persoonsgegevens en digitale werken, die elk een specifiek beheer en een specifieke bescherming vereisen.
Dematerialisatie houdt in dat informatie die van oudsher op een fysieke drager stond, zoals geschreven documenten of afbeeldingen, wordt omgezet naar een digitaal formaat om de realiteit van een recht te certificeren. Deze activa worden nu uitsluitend langs elektronische weg vertegenwoordigd, beheerd en overgedragen, hetzij via beveiligde databases of blockchains voor activa zoals cryptocurrencies of NFT’s. Digitale activa kunnen dus economische waarden, persoonlijke gegevens van private aard of informatie van publiek belang omvatten.
Deze snelle evolutie in de technologie heeft het noodzakelijk gemaakt om een gepast wettelijk kader aan te nemen, maar het tempo waarin innovaties elkaar opvolgen maakt de taak complexer en genereert een periode van ongerustheid die kenmerkend is voor elke industriële revolutie.
Verhandelbare digitale activa
Monetariseerbare digitale activa zijn gedematerialiseerde activa die inkomsten kunnen genereren of economische waarde kunnen hebben als onderdeel van een civiele of commerciële transactie, zoals een verkoop of schenking. Net als fysieke activa zijn deze digitale activa onderworpen aan belastingen, vormen ze wettelijk overdraagbare activa en kunnen ze onderworpen zijn aan overdrachtsrechten.
De belangrijkste elementen van dit erfgoed zijn :
- Gedematerialiseerde financiële activa, zoals effecten, aandelen en obligaties, werden vroeger bewaard in de vorm van papieren certificaten. Nu ze digitaal worden opgeslagen, vereenvoudigen ze transacties en beheer, maar werpen ze ook vragen op over traceerbaarheid en beveiliging.
- Virtuele valuta of cryptocurrencies, die in een virtuele omgeving werken die verschilt van de traditionele staatsvaluta. Hun waarde is vaak volatiel en hun omzetting in traditionele valuta’s is onderhevig aan veranderende regelgeving.
- NFT’s (Non-Fungible Tokens), die unieke digitale activa vertegenwoordigen. Ze worden vooral gebruikt in de kunst- en verzamelsector en authenticeren een digitaal object zonder dat het fysiek hoeft te worden aangeraakt. NFT’s kunnen worden gebruikt om het eigendom van gedigitaliseerde kunstwerken of andere digitale activa op een transparante en onveranderlijke manier te certificeren.
- Servicemunten, die toegang geven tot bepaalde rechten of diensten op online platforms. Met sommige tokens kunt u bijvoorbeeld stemmen op projecten of specifieke voordelen verkrijgen, zoals gepersonaliseerde reclame op gespecialiseerde sociale netwerken.
Daarnaast kunnen digitale intellectuele eigendomsrechten, zoals software of online gecreëerde inhoud, ook deel uitmaken van dit digitale economische erfgoed.
Persoonlijke digitale activa
Persoonlijke digitale activa omvatten alle persoonlijke gegevens die op digitale media worden bewaard door individuen of derden. Dit erfgoed omvat intieme of gevoelige informatie, die over het algemeen niet te gelde kan worden gemaakt en die profiteert van een versterkte wettelijke bescherming, in het bijzonder dankzij wetten inzake vertrouwelijkheid en gegevensbescherming. Steeds meer burgers overwegen echter om sommige van hun gegevens te delen in ruil voor betaling of uit een gevoel van burgerzin. Deze trend is vooral zichtbaar op het gebied van gezondheid, waar het delen van gegevens perspectieven biedt voor het verbeteren van medisch onderzoek en zorgmanagement. De vraag of gegevens te gelde moeten worden gemaakt, of dat ze moeten worden gedeeld voor het algemeen belang, blijft actueel en vereist collectieve overweging.
Een debat benadrukt de kwetsbaarheid van de grens tussen beschermde gegevens, gegevens die kunnen worden gedeeld en gegevens die kunnen worden gemonetariseerd, waarbij persoonlijke en private digitale activa soms in verschillende categorieën worden onderverdeeld, afhankelijk van het beoogde gebruik.
Collectief, cultureel en historisch digitaal erfgoed
Collectief of publiek belang digitaal erfgoed omvat databases en archieven met beelden, teksten, geluids- of video-opnames die de menselijke geschiedenis en verwezenlijkingen documenteren. Deze bronnen omvatten informatie over kunst, wetenschap, filosofie, economische ontwikkelingen, industriële en sociaal-politieke revoluties en religie.
Wanneer dit digitale erfgoed zorgvuldig gestructureerd is, biedt het snelle, efficiënte en vaak gratis toegang tot een enorme kennis van de wereld. Het speelt dus een cruciale rol in het bewaren van het collectieve geheugen en het overdragen van kennis, door historische werken en documenten toegankelijk te maken voor zoveel mogelijk mensen. Het behoud en beheer van dit erfgoed vereist echter voortdurende inspanningen om de levensduur ervan te garanderen, de kwaliteit ervan te waarborgen en de toegankelijkheid ervan te garanderen in een digitale omgeving die voortdurend evolueert.
Digitale activa, of ze nu te gelde kunnen worden gemaakt, persoonlijk of collectief zijn, vereisen momenteel diepgaande overweging vanuit juridisch, fiscaal en ethisch perspectief. Het beheer ervan, dat op een aantal gebieden nog in de kinderschoenen staat, vereist een evenwicht tussen innovatie en regulering, om ervoor te zorgen dat de rechten van individuen en publieke belangen worden beschermd, terwijl er tegelijkertijd wordt geprofiteerd van de nieuwe mogelijkheden die digitalisering biedt.