Wat als het geheim van een geslaagde moestuin simpelweg zou zijn om al te strenge regels los te laten? Laurent Mélotte, opgeleid als landbouwingenieur en gepassioneerd tuinier, pleit voor een pragmatische aanpak: observeren, experimenteren, het beste uit verschillende methoden overnemen en, bovenal, tuinieren nooit tot een verplichting maken.

Van landbouwkunde tot de aarde

Laurent Mélotte, geboren in Archennes, maakte al op jonge leeftijd kennis met tuinieren dankzij zijn vader en zijn peetvader, een boer. Vervolgens studeerde hij landbouwkunde aan de Katholieke Universiteit van Leuven en specialiseerde hij zich in gewasbescherming. „Ik wilde plantenarts worden”, herinnert hij zich. Maar omdat de opleiding destijds grotendeels gericht was op fytosanitaire behandelingen, koos hij ervoor om zijn scriptie te wijden aan de biologische landbouw, die toen nog een marginale rol speelde. Zijn professionele carrière zou hem een tijdje van de tuinen verwijderen: hij stapte over naar de brouwerijwereld en gaf onder meer les in biochemie. Zijn passie voor de aarde verdween echter nooit.

Een slechte locatie voor een goed idee

In 2015, toen hij zich in Hamme-Mille had gevestigd, ontdekte hij dat de plek die hij voor zijn moestuin had uitgekozen vol lag met puin van een oud gebouw. In plaats van het op te geven, ging hij op zoek naar andere manieren om te tuinieren. Eerst experimenteerde hij met permacultuurheuvels, die op papier aantrekkelijk leken maar veel tijd en energie vergden. Omdat hij niet helemaal overtuigd was van de verhouding tussen de inspanning en het resultaat, probeerde hij vervolgens de zogenaamde ‘lasagneteelt’ uit, waarbij onder andere koolstof- en stikstofrijke materialen worden afgewisseld. De resultaten zijn beter en de inspanning is minder. Een conclusie dringt zich dan op: in plaats van een methode letterlijk toe te passen, is het beter deze aan te passen aan je eigen terrein, je agenda en je wensen. „ We nemen het beste van alle benaderingen en passen dat aan onze omgeving, onze tuin, maar ook aan de tijd die we eraan willen besteden.” Eén regel blijft ononderhandelbaar: geen synthetische chemicaliën.

Eerst observeren, dan ingrijpen

Laurent Mélotte beschouwt zichzelf dus niet strikt als permacultuurbeoefenaar, ook al past hij bepaalde principes ervan toe, met name de aandacht voor het natuurlijke evenwicht. Zijn aanpak combineert wetenschappelijke kennis, observatie en experimenteren. Voordat hij ingrijpt, stelt hij zich altijd de vraag: is dit echt nodig? Dat geldt met name voor ongedierte. In plaats van bladluizen meteen te willen uitroeien, raadt hij bijvoorbeeld aan om de natuurlijke vijanden hun werk te laten doen. „Als je bladluizen bestrijdt, zul je nooit lieveheersbeestjes zien. Je moet de natuur haar deel laten doen.” Dezelfde filosofie geldt voor slakken. Na verschillende pogingen heeft hij een methode getest die is geïnspireerd op de slakkenkweek: meel rond de gewassen strooien. Aangetrokken door dit voedsel verlaten de slakken tijdelijk de planten en kunnen ze vervolgens worden verzameld en weggehaald. Een heel eenvoudige oplossing die, eens te meer, voortkomt uit experimenteren.

Leren hoe je je eigen moestuin aanlegt

Het is deze filosofie die Laurent Mélotte vandaag de dag in zijn opleidingen doorgeeft. In de moestuin Mille-Visages, in Hamme-Mille, wisselen theorie en praktijk elkaar af in zijn workshops: bodemsamenstelling en -vruchtbaarheid, licht, zaaien, stekken, composteren… Begeleiding op afstand maakt het aanbod compleet. Deelnemers kunnen hun vragen en foto’s insturen om advies op maat te krijgen. De volledige cursus begeleidt een tuinjaar, van de eerste zaailingen tot de oogst, in acht sessies. Maar ook hier wordt geen vast tempo opgelegd: afhankelijk van ieders beschikbaarheid kan het traject zich over twee jaar uitstrekken.

Van ‘ik moet’ naar ‘ik wil’

Achter deze technieken schuilt uiteindelijk een andere visie op tuinieren. Het gaat er niet om de natuur volledig te beheersen, maar om ermee samen te werken. Meer observeren, minder ingrijpen en accepteren dat een levende tuin altijd een vleugje onverwachts behoudt. En bovenal: het plezier om met je handen in de aarde te werken intact houden. „ Tuinieren mag nooit een verplichting zijn. Als het een verplichting wordt, dan hebben we iets over het hoofd gezien. We moeten het ‘ik moet’ omzetten in ‘ik wil’.’ Een eenvoudige filosofie die wel eens de beste manier zou kunnen zijn om je moestuin te onderhouden… zonder dat die uiteindelijk ons gaat onderhouden.

De moestuin ‘Mille Visages’ – Laurent Mélotte
Jules Coisman-straat 10
1320 Hamme-Mille
laurent@melotte.net
www.facebook.com/jardinpotagerfaineant