Journalist Paul Grosjean en fotografe Mireille Roobaert hebben Entre murs et jardins (Tussen muren en tuinen ) gepubliceerd, uitgegeven door Aparté, een boek gewijd aan de uitzonderlijke woningen van Brussel. In vijftien hoofdstukken, waarin verhaal en fotografie worden gecombineerd, opent het boek de deuren van plaatsen die vaak ontoegankelijk zijn – herenhuizen, privéparken of geklasseerde residenties – om hun menselijke en erfgoedverhalen te vertellen.
Paul Grosjeans interesse in het erfgoed van Brussel is geworteld in een familiegeschiedenis. Zijn vader, Pierre Grosjean, richtte in 1954 de Ligue Esthétique Belge (Belgische Esthetische Liga) op, een van de eerste pressiegroepen die zich inzette voor de verdediging van het erfgoed van de stad, in een tijd dat er weinig belangstelling was voor deze kwestie. Als freelance journalist en voormalig hoofdredacteur van het tijdschrift Lobby, benadert Paul Grosjean erfgoed nu op een verhalende manier. “Achter elk huis probeer ik een menselijk avontuur te vinden”, legt hij uit, waarbij hij de voorkeur geeft aan de verhalen van eigenaars, architecten en families boven louter stilistische inventarissen.
Het boek vindt zijn oorsprong in een reeks artikelen gewijd aan de mooiste woningen in Brussel, gepubliceerd in La Libre Belgique. Deze nieuwe, uitgebreide versie telt vijftien verrijkte hoofdstukken, bevat verwijzingen naar gebouwen die nu verdwenen zijn en gaat vergezeld van het fotografische werk van Mireille Roobaert, dat een centrale visuele dimensie aan het project toevoegt.
Het boek schetst ook een portret van een stad die zich onderscheidt in het Europese landschap. In tegenstelling tot Parijs, met zijn woonwijken in Haussmann-stijl, onderscheidt Brussel zich door zijn contrasterende stedenbouw, waarin schaalbreuken en architecturale heterogeniteit hand in hand gaan met soms verborgen schatten. De auteurs willen ook verder gaan dan de wijken die traditioneel geassocieerd worden met erfgoed, door bijvoorbeeld Anderlecht of Molenbeek te vermelden, om aan te tonen dat architecturale schatten verspreid liggen over de hele hoofdstad.
Mireille Roobaert is al meer dan dertig jaar architectuurfotograaf en ziet dit project als een herontdekking van haar geboortestad. Ze volgde een opleiding aan de Beaux-Arts in Luik en fotografeerde tal van emblematische gebouwen over de hele wereld. In dit boek ligt haar visie in het verlengde van de verhalende aanpak van de journalist. “Hij schrijft met woorden, ik schrijf met licht”, vat ze samen.
Het project is gebaseerd op nauwe samenwerking: Paul Grosjean schrijft vooraf zijn teksten om de opnames te begeleiden, terwijl Mireille Roobaert een schat aan foto’s levert die hebben geholpen om de uiteindelijke lay-out van het boek te verrijken.
Entre murs et jardins gaat niet alleen over ontdekken, maar ook over de soms bewogen geschiedenis van het Brusselse erfgoed. Sommige van de huizen die in het boek aan bod komen, zijn verdwenen en het slachtoffer geworden van de ‘Brusselsisering’ van de naoorlogse jaren. Deze voorbeelden herinneren ons aan de diepgaande transformaties die de stad heeft ondergaan en aan de voortdurende debatten over het behoud van het erfgoed.
Door plaatsen zichtbaar te maken die vaak gesloten zijn voor het publiek en de verhalen eromheen te vertellen, biedt het boek een gevoelige en goed gedocumenteerde verkenning van het Brussels residentieel erfgoed. Een tweede deel is al gepland, een teken dat de hoofdstad nog veel woningen te ontdekken heeft.
Tussen muren en tuinen
Tekst: Paul Grosjean
Foto’s: Mireille Roobaert
Uitgeverij Aparté
www.aparte-editions.be/entre-murs-et-jardins