Moeder Kerstmis voor de armen
“Ik wilde de boodschap van het Evangelie persoonlijk beleven”. Doctor Honoris Causa van de UCL en Commandeur in de Kroonorde voor al haar humanitaire werk, Monica Nève de Mévergnies, 94, heeft zich de afgelopen 50 jaar ingezet voor de minderbedeelden in de wijk Marolles, volgens haar christelijke geloof maar met een open geest voor iedereen. Zij had onze jaarlijkse winnaar kunnen zijn. Maar het is nog niet te laat.
Kerstmis het hele jaar door
Onderweg, verbijsterd en stomverbaasd, verloren we Abbé Pierre. Van schandalige onthullingen tot schandalige beschuldigingen is een mythe ineengestort die een koudere kou heeft achtergelaten dan de beroemde winter van 54 toen hij levens redde. Sommige mensen hebben een beetje meer vertrouwen in de mensheid verloren, hoewel je maar een blik om je heen hoeft te werpen om te beseffen dat het tegendeel waar is. Neem deze stralende, muzikale en beschaafde oma in het hart van Les Marolles, die al 50 jaar de meest achtergestelden opvangt, voedt, troost en helpt om in alle nederigheid te leven volgens haar eigen heilige drie-eenheid – spiritueel/sociaal/cultureel – omringd door een honderdtal vrijwilligers die ze inspireert. Het is moeilijk om grote vrouwen met een missie te vinden, doordrenkt van God, zoals Monica Nève de Mévergnies. Ze wilde missionaris worden, maar werd aangemoedigd om een toegewijde lekenvrouw te zijn, toegewijd aan christelijke actie maar met een open geest voor mensen van alle meningen en overtuigingen. Haar levenswerk, de VZW Nativitas, een vriendelijk opvangcentrum dat tegenwicht biedt aan de gentrificatie van de Zavel, probeert het hele jaar door de geest van Kerstmis te brengen aan de precaire bewoners van deze traditionele en populaire wijk. Haar evangelische credo is dat van de barmhartige Samaritaan: “Je hebt geen buitengewoon talent nodig om je buurman te helpen”.
Toots’ bistro
Wat bekend werd als ‘La Bicoque’, nu verspreid over drie gebouwen, opende zijn deuren in 1975 in de Rue Haute en bood de kansarmen en gemarginaliseerden een gezellige ontmoetingsplek bij een kopje koffie, een taartje en een elektronische piano. Dit alles op dezelfde plek als de bistro van de ouders van Toots Tielemans. Monica had niet veel tijd nodig om de verwachtingen en basisbehoeften van haar bezoekers in te schatten: voedselhulp, een sociaal restaurant, volledige warme maaltijden, drank en kleding aan een symbolische prijs, douche- en kappersdiensten, transitaccommodatie voor vier maanden om hen te helpen door te komen, de hulp van een openbare schrijver, ondersteuning via opleidingen, taalcursussen, culturele en artistieke activiteiten, inloopcentra en sociale actie. Natuurlijk leeft het goede doel van de donaties en hulp die het ontvangt en vraagt, maar Monica, een opgeleide dirigente met een passie voor muziek en gregoriaans, organiseert ook concerten en gezongen missen. Begin december vierde ze, in aanwezigheid van prinses Astrid, de 50e verjaardag van de instelling met een prachtige gala-avond in Flagey gewijd aan Mozart, met het Orchestre Royal de Chambre de Wallonie en Valère Burnon, de pianiste van maart, 3e prijswinnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd en winnaar van de publieksprijs, die de zaal letterlijk in vuur en vlam zette. Een ster is geboren.
20.000 maaltijden per jaar
Nativitas is altijd met een discreet maar welwillend oog gadegeslagen door onze vorsten. “Aangezien ik uit een zeer monarchistische familie kom, deed het me enorm veel plezier dat koningin Fabiola ons snel haar beschermheerschap verleende,” lacht Monica. “Op een avond nam ze zelfs deel aan onze kerstoptocht in de vrieskou. Bij een andere gelegenheid vroeg de koningin me haar het gregoriaans te leren zingen, wat ik heel graag deed, en ze nam het stuk op met een klein apparaatje dat ze in haar tas droeg. Tegenwoordig heeft de charmante prinses Astrid het stokje overgenomen en vereert ze Nativitas met haar beschermheerschap. Er wordt geschat dat ‘La Bicoque’ en de bijgebouwen bijna 30.000 mensen per jaar verwelkomen en dat er jaarlijks meer dan 20.000 mensen een maaltijd gebruiken, ’s middags voor twee euro en gratis na 14.00 uur. Vanaf het begin lunchte Monica er regelmatig en op de piano van het restaurant leidt ze het populaire koor dat ze heeft opgericht, waaraan prinses Astrid haar stem al heeft toegevoegd en dat overal optreedt waar het vreugde kan brengen, zelfs in gevangenissen. Met het verstrijken van de tijd is het koor overgenomen door een jonge muzikant met een nieuw repertoire.
Verliefd alfabet
Je zou kunnen zeggen dat 94 een redelijke tijd is om de balans op te maken van een lang en mooi leven. Dit is wat Monica Nève heeft gekozen te doen met haar “Alphabet amoureux”, uitgegeven door Editions Saint-Léger, een boek dat op haar lijkt en niets heeft van de klassieke biografie die haar in de schijnwerpers zou zetten. Dit alfabet, dat haar vrijheid van geest en frisheid van toon weerspiegelt en altijd doordrenkt is van het evangelie, is opgedragen aan haar vijf kinderen, twaalf kleinkinderen en vijfentwintig achterkleinkinderen en kan in één keer worden gelezen, of in fragmenten, als een manifest van geloof, liefde en muziek, dat haar ook in staat stelt haar carrière per thema opnieuw te bekijken. Haar man, geboren op 24 december en aan het eind van zijn leven getroffen door de ziekte van Alzheimer, heette Noël. “Mijn eerste taak was om voor mijn kinderen te zorgen en ik heb twintig jaar gewacht voordat ik Nativitas oprichtte in de wijk Notre Dame de la Chapelle, waar ik op 18-jarige leeftijd catechist was geweest”, herinnert ze zich. “Nadat ik kunstgeschiedenis had gestudeerd in Rome en Parijs, kon ik ook het beroep van orkestleider leren dankzij de grote René Defossez, die zo vriendelijk was om me zijn kunst te leren: “Je gebaren zijn een verlengstuk van je ziel”, zei hij altijd tegen me.
God zal wachten
Haar werk is duidelijk verbonden met de Kerk en ze betreurt de “paganisering” van Kerstmis, die in haar hart zit, maar ze is niet bang om het in twijfel te trekken. “Ik blijf er trouw aan, maar is het niet tijd om het te heroverwegen, om meer ruimte te geven aan leken, aan vrouwen, aan de armen? Er is geen sprake van om abortus te bagatelliseren, maar zijn er geen uitzonderlijke en dramatische situaties die onoverkomelijke moeilijkheden opleveren? Het wordt allemaal een gewetenskwestie. Wat mijn principes ook zijn, als ik naar deze vrouwen met pijn kijk, hoor ik Jezus zeggen: “Oordeel niet en u zult niet geoordeeld worden”. We kunnen het er allemaal over eens zijn dat zelden een vrouw zo op haar plaats is geweest als vrouwelijke leider van het jaar. En ze is niet van plan het hierbij te laten. “Ook al geloof ik stellig dat de dood me zal openstellen voor de pracht van het eeuwige leven, op 94 wil ik niet sterven,” lacht ze. “Ik heb nog zoveel projecten, zoveel dromen, een stichting in Katanga, een padvindersgroep in Les Marolles, les coeurs de la rue, uitgebreide bezoeken aan mijn kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen… en waarom geen religieuze Nativitas-orde, met een spirituele focus. Ik laat God beslissen wanneer hij me komt plukken, kleine bloem van het veld in zijn Hof van Eden, maar ik smeek hem nog even te wachten. Ons genoegen, Madame.
De genomineerden
KICKCANCER: Delphine Heenen is de stem, niet alleen Belgische maar Europese, van kinderen met kanker en hun families. Het is een kwestie die ze aan den lijve heeft ondervonden met de zeldzame ziekte die haar zoon Raphaël vorig jaar heeft getroffen en die ze in 2017 heeft omgezet in een engagement door de stichting KickCancer op te richten. Haar credo: “Het onderzoek en de vooruitgang in de oncologie is in de eerste plaats voor volwassenen, maar het moet ook ten goede komen aan kinderen”. De Run to Kick liefdadigheidswedstrijd die ze organiseert in het Terkamerenbos heeft een recordbedrag van 2.270.000 euro opgebracht.
VIRGINIE DUFRASNE (Lixon): Virginie Dufrasne kwam op 26-jarige leeftijd aan het hoofd van bouwbedrijf Lixon en is erin geslaagd haar stijl op te leggen in een overwegend mannelijke sector. Toen ze in 2025 de veertig inging, organiseerde ze een mijlpaaljaar voor het Karoloregische bedrijf, dat zijn 130e verjaardag vierde en voor het eerst de grens van 100 miljoen omzet overschreed. Als bonus werd haar CEO voor de tweede keer genomineerd voor Manager van het Jaar. Ze kan nu zien hoe ver ze is gekomen en heeft niet langer last van het label “jong, vrouw en dochter van de baas” dat ze ondanks zichzelf droeg.