Marc Coucke won de jackpot voor zijn levenswerk Omega Pharma, beloofde een groot deel ervan te investeren in de Belgische economie en hield woord. Als er één naam was die opviel in deze “make investment great again” context, dan was het Marc Coucke die met zijn familieholding Alychlo participaties beheert in een veertigtal bedrijven in een brede waaier van sectoren, van farmaceutica en voetbal tot ecologie, vastgoed en vrije tijd. Routebeschrijving.
Omega Pharma
Dit is het verhaal van een kleine apotheker die een van de grootste fortuinen van het land werd. Marc Coucke was 22 toen hij samen met een studievriend, Yvan Vindevogel, shampoos ging verkopen aan apothekers. Samen deden ze hun legerdienst in het ziekenhuis van Oostende. Net zoals Bill Gates zijn eerste softwareprogramma’s knutselde in de garage van het gezin, kochten ze shampoo in blikken van vijf liter, voegden er een kleurtje of parfum aan toe en verkochten het in flessen onder hun eigen merknaam. Omega Pharma was geboren. Een beetje toevallig. Het was 1987. De initiële investering bedroeg 300.000 Belgische frank (€ 7.500). Hun bedrijf, gericht op vrij verkrijgbare producten en geneesmiddelen, vond zijn publiek en groeide razendsnel. Zeven jaar later is het al 200 miljoen Belgische frank waard voor het Nederlandse bedrijf OPG. Vindevogel wil verkopen. Coucke was het daar niet mee eens. Hij was in het spel gekomen en wilde altijd een stap voor zijn, en omdat de parafarmaceutische sector booming was, nam hij het risico om zich voor de helft van dat bedrag in de schulden te steken om de aandelen van zijn collega uit te kopen. Intelligent, pragmatisch, opportunistisch en joviaal, maar bovenal charismatisch en een onvermoeibare werker, bespeelde hij het systeem en bood hij apothekers zelfs een aandeel in het bedrijf aan. Degenen die de sprong waagden, zouden er geen spijt van krijgen. Omega Pharma werd naar de beurs gebracht en groeide met tientallen overnames. Zevenentwintig jaar na de oprichting is het een multinational die een kritische massa heeft bereikt, met een omzet van meer dan 1 miljard euro, en die de interesse wekt van de grote namen in de farmaceutische industrie. Uiteindelijk won het Amerikaans-Israëlische Perrigo voor 3,6 miljard euro, inclusief schulden, een mooi bedrag waarvan een kleine helft, na aftrek van belastingen, naar de bankrekening van de baas ging, in contanten en aandelen. Toen de koper vervolgens een klacht indiende en beweerde gedupeerd te zijn door de boekhouding van Omega Pharma, die volgens hem “opgesmukt” was, en bijna twee miljard euro eiste, werd Coucke uiteindelijk veroordeeld tot het betalen van iets meer dan 10% van dit bedrag, een bedrag dat hij, als een goed huisvader met een vooruitziende blik, in feite opzij had gezet. En toen hem werd verweten dat hij de belasting op de meerwaarde van de verkoop had ontdoken, wat op geen enkele manier illegaal was, zei hij dat hij begreep dat dit controversieel was en dat mensen die moeite hadden om rond te komen het misschien onrechtvaardig zouden vinden, maar hij beloofde te investeren in de Belgische economie en hij hield woord.
Eerste oudere beïnvloeder
Marc Coucke heeft altijd al een neus gehad voor zaken, strategie en communicatie, een neus voor wiskunde en een ietwat extravagante, levensgenietende kant. Op 9-jarige leeftijd verdiende hij zijn eerste frank met het dragen van ligstoelen voor vakantiegangers op het strand van Oostende. Op 11-jarige leeftijd kocht hij zijn eerste staatsobligaties. Hij was een kei in schaken en zag zichzelf als wiskundeleraar, maar werd “geprogrammeerd” om de familiale apotheek over te nemen. Op de universiteit slaagde hij zonder enige voorbereiding voor het toelatingsexamen burgerlijk ingenieur en schreef zich daarna in voor apotheker, om vervolgens een postgraduaat te behalen aan de Vlerick Management School, waarbij hij ervoor zorgde geen enkel studentenfeest te missen. Er ontstond een uniek en onclassificeerbaar karakter. Altijd in beweging. “Ik ben echt vanuit het niets begonnen en het is deze kant van de selfmade man die mensen aanspreekt. Veel jongeren met verschillende achtergronden vertellen me dat ik een voorbeeld ben. Ik ben de eerste oudere influencer (glimlacht). Een andere reden waarom ik mezelf altijd zichtbaar heb willen maken, is om hen aan te moedigen ondernemend te zijn,” zegt hij. “Marc is een snelle denker die een goed inzicht heeft in de werking van de financiële markten en niet aarzelt om kansen te grijpen wanneer ze zich voordoen, maar hij heeft ook een duidelijk gevoel voor sociale verantwoordelijkheid“, zegt een voormalige baas van Euronext Brussel. Met het geld van Omega Pharma had Coucke van zijn inkomen kunnen leven volgens zijn muzikale, artistieke en sportieve interesses, en kunnen genieten van de luxe van het platteland. Maar dat is niet zijn stijl… ook al woont hij in een kasteel in Merelbeke, waar de muren versierd zijn met kunstwerken, waaronder de mooiste privécollectie werken van Marcel Duchamp. Hij heeft ervoor gekozen om te investeren en waarde toe te voegen aan België, zoals hij het zelf zegt, door het ondersteunen van
lokale ondernemers te steunen.
Vandaag de dag heeft hij via zijn familieholding Alychlo (afkorting van zijn dochters Alysée en Chloé) participaties, variërend in grootte maar altijd invloedrijk, in ongeveer veertig bedrijven, ondernemingen en fondsen, die een breed scala aan activiteiten omvatten. Aanvankelijk in de farmaceutische sector, om voor de hand liggende historische redenen, maar na verloop van tijd is zijn horizon verbreed, met name in de entertainment- en vrijetijdssector. Vandaag de dag omvat de portefeuille van Alychlo bekende activa die soms de krantenkoppen halen en andere activa waar minder over gesproken wordt, voor een totaalbedrag van ongeveer een miljard euro. Deze variëren van de waarschijnlijk mooiste dierentuin van Europa, en daarbuiten een uniek concept in zijn soort, tot een prestigieuze voetbalclub die verweesd is uit zijn oude glorie, om nog maar te zwijgen van zomerskigebieden, een bedrijf dat een revolutie teweegbrengt in de wereld van zonnepanelen, een ander dat water recyclet met behulp van innovatieve technologieën, en een bedrijf dat medische diagnostische oplossingen ontwikkelt, een instituut voor fotografie in het digitale tijdperk, een groep die gespecialiseerd is in diergezondheid, een wereldleider in fruit- en groenteverwerking, enzovoort, en niet te vergeten de ontwikkeling van padel en een groot aantal vastgoedinvesteringen in de horeca en het toerisme aan beide zijden van de taalgrens.
Een team van vijftien mensen
In dit stadium kunnen we onszelf ten minste twee vragen stellen. Waarom besluiten we om het ene initiatief te steunen in plaats van het andere, en waardoor laten we ons leiden in onze keuzes? En hoe manage je effectief zoveel verschillende activiteiten tegelijkertijd? “Het geheim, als dat er al is, is om betrokken te raken bij projecten die ons raken, die ons interesseren, die we leuk vinden om te doen, of die goed zijn voor de maatschappij,” zegt Alychlo. “Wat ik liever doe is investeren in andere bedrijven en ze helpen groeien”, zegt de baas, “maar om ondernemers echt te begrijpen moet je zelf ondernemer zijn, en dat zit toevallig in mijn genen, Wat het beheer van deze portefeuille betreft, die in de loop der jaren zo gegroeid is, heb je van buitenaf misschien het beeld van een almachtige, alomtegenwoordige grote baas, met alleen controle en een doortastende intuïtie, maar dat is niet noodzakelijk waar, of niet meer. Toegegeven, Marc Coucke volgt elk dossier stap voor stap, wat hem tot in de kleine uurtjes van de nacht kan brengen, en zijn mening blijft essentieel, “maar het is nu een team van vijftien mensen dat zijn holding en haar activa beheert, waarbij alles wordt besproken binnen een investeringscomité waar naar elke stem wordt geluisterd”, legde Pieter Bourgeois, CEO van Alychlo, afgelopen januari uit aan Trends/Tendance. “Intern beschikken we over financiële, juridische en fiscale expertise en duidelijke regels bepalen wanneer de toestemming van Marc vereist is”.
“Ik omring mezelf bewust met mensen die me uitdagen en dat werkt heel goed“, vertelde Coucke aan Forbes magazine. “Zij zijn er om mijn ideeën kritisch te bekijken en alleen het beste te behouden. “We zijn niet actief op zoek naar investeringen, het zijn de ondernemers die naar ons toekomen met hun ideeën of projecten”, vervolgt Pieter Bourgeois. “Elke week ontvangen we tientallen voorstellen. Een belangrijk deel van onze job is dus ‘nee’ zeggen. We investeren niet langer in start-ups die nog geen omzet hebben – dat is een andere business. We geven de voorkeur aan bedrijven die al inkomsten en operationele cashflow genereren, met een duidelijk groeipotentieel.
De plek om te zijn
Een van de kenmerken van het investeringsvehikel ‘made in Coucke’ is dat het in tien jaar tijd slechts één bedrijf waarin het participeerde volledig heeft afgestoten. En dat is opzettelijk. Als de man zich engageert, is dat ook vanuit zijn hart, omdat hij erin gelooft. “Het verkopen van een deel van een belang of het openstellen van de aandeelhoudersbasis is niet altijd een slechte zaak, maar we zijn vooral positieve aandeelhouders die ervaring meebrengen en op lange termijn denken. Je kunt me altijd bellen, ik ken alle cijfers,” zegt hij. “We raken nooit betrokken met het bijbedoeling om binnen vijf jaar een meerwaarde te realiseren, dat is niet onze filosofie. Sterker nog, ik kan u verzekeren dat vorig jaar bijna alle investeringen van Alychlo een groei in omzet en operationele kasstroom lieten zien. Toonaangevend is natuurlijk Pairi Daiza van Eric Domb, dat voortdurend groeit, tien jaar geleden 800.000 bezoekers verwelkomde en nu de grens van 2,5 miljoen is gepasseerd, evenals de innovatieve ‘groene klompjes’ Energy/Vision en Ekopak. In totaal zijn er bijna 3.500 fulltime banen gecreëerd in het hele portfolio, een derde meer dan in 2021.
Dat wil niet zeggen dat het van een leien dakje is gegaan, gezien de kosten van de teleurstellende sportieve resultaten van Sporting Anderlecht. Of als je kijkt naar de financiële verliezen die nog steeds worden geboekt op de emblematische site van Durbuy, die hij heeft getransformeerd en waarin hij tientallen miljoenen heeft geïnvesteerd via zijn holding ‘La petite merveille’ – sindsdien omgedoopt tot ‘Sanglier Durbuy Adventures’ – om een superieur aanbod aan vrijetijdsactiviteiten aan te bieden, waaronder een avonturenpark, luxehotel, restaurant met Michelin-sterren, golfbaan, brasseries, theesalons, gîtes, gastenkamers, chalets, appartementen en camping/glamping. Het succes van het project staat buiten kijf: de ‘schone slaapster’ is ’the place to be’ geworden en trekt een constante stroom bezoekers aan, voornamelijk uit het noorden van het land. Alles is hier in waarde gestegen, maar dit wordt niet noodzakelijkerwijs weerspiegeld in de financiële overzichten. Deze cijfers moeten worden afgewogen tegen de kolossale investeringen die moeten worden afgeschreven en de onvoorziene gebeurtenissen die zich in korte tijd hebben voorgedaan, zoals de brand in het historische 5-sterrenhotel ‘Sanglier des Ardennes’ op oudejaarsavond en de overstromingen. “Vanuit operationeel oogpunt is het rendabel en zelfs zeer rendabel, met respect voor de lokale werkgelegenheid en de authenticiteit van de omgeving,” zegt Coucke.“Niet al onze investeringen zijn bedoeld om onmiddellijk rendement te genereren, zolang de situatie elk jaar verbetert en we de mensen gelukkig maken. Onze horizon ligt daar op langere termijn.
ZouteCoucke
Met zijn paradoxale imago, met één voet in de luxe en de andere in de volkscultuur en folklore, geeft de Gantois, een echte Belg die wat hij lachend een WC noemt – Wallon Connu zoals ze Bekende Vlaming zeggen – is geworden, de indruk van een man die de bult van het zakendoen heeft, maar voor wie zakendoen vermengd is met emotie. In Durbuy heeft hij zijn jeugdherinneringen aan vakanties in de Ardennen met zijn familie een boost gegeven. Hetzelfde geldt voor de kust, waar zijn verhuizing niet onopgemerkt is gebleven – hoe zou dat ook kunnen? Ook hier heeft hij de grote sprong gemaakt van de vijf sterren van La Réserve naar de cornet deux boules démocratiques van de onvermijdelijke Glacier de la Poste, en heeft hij nu voet aan de grond in Knokke via de entiteit ‘ZouteCoucke’ die hij heeft opgericht in de prachtige villa die hij voor 30 miljoen kocht van de familie Piron (van Thomas en Piron). Op korte tijd heeft hij de Grand Prix van het Zoute en zijn collectie historische racewagens, het 4-sterrenhotel Enso District en zijn restaurant overgenomen en er zal ongetwijfeld nog meer volgen. Hij droomt ervan om de gouden eeuw van het casino van Knokke nieuw leven in te blazen en is betrokken bij WP Hotels & Events in Blankenberge, een groep die zeven hotels uitbaat van verschillende kwaliteit en muzikale producties aanbiedt die nu op een ‘maestro’ kunnen rekenen om ze te ontwikkelen en te promoten. Internationaal bezit Coucke ook de helft van OKU Leisure Group, dat twee luxehotels bezit en uitbaat op Ibiza (Spanje) en Kos (Griekenland).
Als het op vakantie aankomt, kan hij kiezen tussen de Ardennen, de Noordzee en de eilanden in de Middellandse Zee. Hij voelt zich overal thuis, behalve dan dat vakantie ook niet echt zijn ding is. Hij is net New York, hij staat nooit stil. Sinds januari is hij al in de zestig en hij kan er niets aan doen, maar hij vindt het niet leuk. In feite heeft hij een tijd geleden besloten om op zijn fysiek te letten – het was nodig en het is te zien. “Ik ben meer gespierd dan afgevallen,” lacht hij. Ondertussen, terwijl zijn vrouw Nathalie haar eigen succesvolle parfumlijn ontwikkelt, studeren zijn twee dochters (18 en 21 jaar) zaken in Madrid en Parijs. “Er was geen druk van mij,” zegt Nathalie, “maar je hoefde alleen maar naar hun cijfers voor wiskunde en economie te kijken om het te begrijpen. Wat ze ook kiezen, ze moeten er vooral plezier in hebben en niet denken dat ze meteen een investeringsbedrijf als het mijne moeten runnen. Ik heb het in de loop der jaren opgebouwd. Na 25 jaar bij Omega Pharma had ik de nodige ervaring om het te doen, maar ik wil echt niet dat ze 40 bedrijven tegelijk moeten volgen,” concludeerde hij in een interview met Forbes.